Woody Allen :: menu
napisy l linki l index
biografia l filmografia l cytaty l książki l wiadomości l foto l wywiady l artykuły l nagrody l dvd l muzyka l teatr
Figurant
(USA, 1976) komedia/dramat    plakat/okładka
EKIPA:
Reżyseria: Martin Ritt
Scenariusz: Walter Bernstein
Zdjęcia: Michael Chapman (I)
Muzyka: Dave Grusin
Scenografia: Charles Bailey (IV)
Produkcja: Charles H. Joffe, Jack Rollins, Martin Ritt, Robert Greenhut
Montaż: Sidney Levin
Scenografia: Charles Bailey, Robert Drumheller
OBSADA:
Howard Prince: Woody Allen
Hecky Brown: Zero Mostel
Phil Sussman: Herschel Bernardi
Alfred Miller: Michael Murphy
Florence Barrett: Andrea Marcovicci
Hennessey: Remak Ramsay
Myer Prince: Marvin Lichterman
Delaney: Lloyd Gough
Phelps: David Margulies
Sam: Joshua Shelley
Howard's Attorney: Norman Rose
Committee Counselor: Charles Kimbrough
Committee Chairman: Josef Sommer
Danny LaGattuta: Danny Aiello
TV Interviewer: Georgann Johnson
OPIS:
Słynną sprawę "Dziesiątki z Hollywood", od której zaczęło się polowanie na czarownice w branży filmowej, można interpretować na dwa sposoby: jako ograniczenie wolności poglądów (jak widzą to prześladowani twórcy), czy też jako obronę Ameryki przed komunistyczną infiltracją (jak twierdzili członkowie komisji ds. działalności antyamerykańskiej i jej stronnicy).

Niezależnie jednak od wyjaśnienia przyczyn skutki pozostają te same: czy to w wyniku uzasadnionych podejrzeń, czy też wyssanych z palca pomówień nagle grono utalentowanych twórców - reżyserów, scenarzystów, rzadziej aktorów - otrzymało zakaz pracy w branży. Część opuściła Stany, inni przez dziesięć lat próbowali żyć z oszczędności, jeszcze inni działali pod pseudonimami bądź poprzez podstawione osoby - figurantów.

"Figurant" Martina Ritta jest filmem niezwykłym. Został nakręcony przez twórców, którzy w latach 50. musieli milczeć. Po upływie ćwierćwiecza opowiadają o swym losie - z przymrużeniem oka, które wszak nie łagodzi osobistych tragedii, ale je uwypukla. Ich historia przedstawia los człowieka, który zgodził się sygnować swoim nazwiskiem teksty prześladowanych autorów. Ponieważ nagle objawia się niezwykły talent, jastrzębie (czytaj: miernoty) z komisji McCarthy'ego rzucają się na niego, by go zadziobać. Jeśli zezna prawdę, zniszczy przyjaciół, jeśli będzie kłamać - pogrąży się sam...

Sprawa okazała się zbyt osobista, by z niej zakpić - zauważyli krytycy, dostrzegając jednak oryginalność podejścia do zagadnienia. Nikt nie negował aktorskiego sukcesu Woody Allena, który po raz pierwszy od dziesięciu lat zagrał główną rolę w filmie, nie będąc jego autorem.

Konrad J. Zarębski

Rok 1952. Od dwóch lat działa w Stanach Zjednoczonych Komisja do Badania Działalności Antyamerykańskiej pod przewodnictwem senatora Josepha R. McCarthy'ego. Jedyną pasją Howarda Prince'a, kasjera w nowojorskim barze, jest obstawianie gonitw na wyścigach konnych. Nieoczekiwanie jeden z klientów baru, wpisany na czarną listę senatora McCarthy'ego, proponuje mu wypożyczenie nazwiska, w zamian za dużą kwotę dolarów. Stopniowo człowiek, którego jedyną lekturą była dotąd gazetka wyścigowa, staje się sławnym autorem - swoim nazwiskiem podpisuje scenariusze różnych "zakazanych" autorów. Pod wpływem swej "literackiej" działalności skromny, niezbyt rozgarnięty kasjer przechodzi niezwykłą metamorfozę: staje się atrakcyjny, błyskotliwy i zblazowany. Zaczyna czytać teksty, które wcześniej jedynie dostarczał do wytwórni, ośmiela się nawet je krytykować.Gorzką wymowę filmu potęgują napisy końcowe, gdy przy nazwiskach większości realizatorów: reżysera, scenarzysty, autora dialogów, aktorów: Zero Mostela i Hecky'ego Browna pojawia się napis "blacklisted" (wpisany na czarną listę).