Woody Allen :: menu
napisy l linki l index
biografia l filmografia l cytaty l książki l wiadomości l foto l wywiady l artykuły l nagrody l dvd l muzyka l teatr
Biografia:

Allen Stewart Konigsberg urodził się w 1935r w Nowym Jorku. Pochodził z solidnej żydowskiej rodziny z Brooklynu. W 1952 narodził się Woody Allen. Allen zmienił nazwisko, ponieważ postanowił zostać komikiem. Uważał, że Konigsberg to za poważne nazwisko dla komika. Woody dopracowywał swój image w kafejkach i małych klubach Greenwich Village, w których występował jako komik. Zaczął wcześnie. Nie cierpiał szkoły i wolał siedzieć w domu grając jazz na klarnecie albo wymyślając kawały, które posyłał do gazet. Został wyrzucony z Uniwersytetu Nowojorskiego po pierwszym roku. Oblał zajęcia z filmu.
Zaczął pisać skecze dla Davida Albera za 20$ tygodniowo. Nie miał 20 lat, kiedy trafił do telewizji, gdzie pisał scenariusze dla programów satyrycznych. W latach 1955-58 pisał teksty do programów telewizyjnych, dostał nominację do nagrody Emmy.

Od 1960 występował z własnym show na żywo. Również w tym roku odbył się jego pierwszy występ na scenie Blue Angel na Manhattanie. Allen zyskał rozgłos poprzez występy w wielu programach telewizyjnych m.in. The Tonight Show. Jego dowcipy były tak popularne, że do końca dekady wydał trzy płyty z ich nagraniami. Był też rozpoznawany jako "śmieszny facet" z telewizji. W 1965 Woody napisał scenariusz do filmu Clive'a Donnera "What's New, Pussycat?" i zagrał w nim główną rolę. Był to wstęp do późniejszego, ekranowego wcielenia Allena. Napisał również scenariusz do japońskiego dreszczowca szpiegowskiego "What's up, Tiger Lily", w którym agenci wywiadu walczyli o przepis na sałatkę jajeczną. Następnie wraz z kolegami zdubbingował japońskich aktorów, uzyskując efekt przez niektórych do dziś dnia uważany za kultowy.

W 1969 napisał swoją pierwszą sztukę teatralną "Zagraj to jeszcze raz, Sam" ("Play it again, Sam"), która była wystawiana na Brodwayu.
W 1969 Woody Allen wyreżyserował swój pierwszy film - "Bierz forsę i w nogi" (Take the money and run). Sam napisał scenariusz i zagrał główną rolę. Podobnie jak kilka następnych filmów, była to zwariowana komedia, w której Woody roztoczył w pełni swój neurotyczny czar i solidnie podszyty autoironią, inteligentny humor.
We wczesnych obrazach z lat 70. Allen szalał różnych gatunkach. Posługiwał się konwencją political fiction (Bananowy Czubek, w którym zaprezentował własną wizję południowo-amerykańskiego rewolucjonisty a la Che Guevara), poradnika seksuologicznego (Wszystko czego chcielibyście dowiedzieć się o seksie..., w którym wystąpił między innymi jako plemnik) science fiction (Śpioch opowiadający o odmrożonym fajtłapie, który rozmontowuje antyutopię przyszłości) oraz wielkiej sagi historycznej (Miłość i śmierć - woodyallenowska parodia Wojny i Pokoju, z samym Woodym w roli Borysa - człowieka, który mimo woli ratuje Rosję przed Napoleonem).

Jednak swój charakterystyczny styl Allen zaczął rozwijać dopiero od 1969 r. i pastiszu filmów gangsterskich "Bierz forsę i w nogi". Przez następne lata realizował głównie komedie. Razem ze swoją drugą żoną Louise Lasser (1966-1971) zrealizował humorystyczny "Bananowy czubek" (1971) oraz "Wszystko, co zawsze chcieliście wiedzieć o seksie, ale baliście się zapytać" (1972). Razem z Diane Keaton, swoją następną partnerką, a później przyjaciółką i jedną z nielicznych osób, od których jest w stanie przyjąć krytykę, Allen zaadoptował na ekran własną sztukę "Zagraj to jeszcze raz, Sam" (1972). Film, satyra na cześć Humphreya Bogarta, wyreżyserowany został przez Herberta Rossa. Wkrótce Allen obsadził Keaton w swoich kolejnych komediach: futurystycznym "Śpiochu" (1973) i kostiumowej parodii "Miłość i Śmierć" (1975). Aktorka wystąpiła także w "Annie Hall" (1977), nad scenariuszem którego Allen współpracował z Marshallem Brickmanem. Wielu wielbicieli twórcy uznało ten obraz za kwintesencję jego stylu.

Sam wcielił się w postać intelektualisty, komika żydowskiego pochodzenia włóczącego się po Manhattanie - Alvy'ego Singera, któremu powodzi się w życiu zawodowym, ale nie w prywatnym. Podobną postać Allen stworzył w nagrodzonym Cezarem dla najlepszego filmu zagranicznego "Manhattanie" (1978), oprawionym muzyką Gershwina czarno-białym hołdzie dla Nowego Jorku. Tym razem bohaterem Allen uczynił znerwicowanego reżysera telewizyjnego Ike'a (sam Allen) nie potrafiącego zdecydować się, z którą z kobiet utrzymujących z nim znajomość (Diane Keaton, Mariel Hemingway) ma się związać. W zupełnie innej stylistyce utrzymane były z kolei "Wnętrza", gorzki melodramat rodzinny, w którym Allen nawiązywał do jednego ze swoich mistrzów - Ingmara Bergmana. Do wątków autobiograficznych twórca powrócił w opowiadających o pasji i męce tworzenia "Wspomnieniach gwiezdnego pyłu" (1980), w których wcielił się w... sławnego scenarzystę, komika i reżysera Sandy'ego Batesa przeżywającego kryzys artystyczny.

Lata 80. przyniosły związek Allena z kolejną kobietą - aktorką Mią Farrow. Do czasu rozstania obsadzał ją we wszystkich swoich filmach. Po "Seksie nocy letniej" (1982) wystąpiła jako psychiatra w stylizowanej na dokument satyrze "Zelig", opowiadającej historię żydowskiego urzędnika z lat 20., który jak kameleon posiada zdolność upodabniania się do otoczenia. Zakochaną w kinie kelnerkę zagrała Farrow w "Purpurowej róży z Kairu" (1984), tragikomedii będącej wyznaniem miłości do filmu i refleksją na jego temat. W tytułową postać wcieliła się także w utrzymanej w klimacie sztuk Antoniego Czechowa "Hannah i jej siostry" (1985), kolejnym filmie Allena rozgrywającym się w Nowym Jorku. Nie zabrakło jej też w obrazach, które znowu odwoływały się do Bergmana, w tym dramacie "Ta druga kobieta" ze zdjęciami stałego operatora szwedzkiego mistrza - Svena Nykvista. Po raz ostatni para wspólnie pracowała nad filmem "Mężowie i żony" (1992) poruszającym tematykę rozwodu. Jego premiera odbyła się w atmosferze skandalu. Szeroko komentowany przez media romans Allena z adoptowaną córką Farrow, Soon-Yi Previn (później ją poślubił), doprowadził do ostatecznego rozejścia pary. Nie obeszło się bez oskarżeń o molestowanie a także sądowego zakazu widywania dzieci przez Allena.

W środku batalii sądowych twórca powrócił do lżejszego repertuaru. W 1993 r. wyreżyserował komedię "Tajemnica morderstwa na Manhattanie", w której jego przyjaciele-aktorzy Alan Alda oraz Diane Keaton próbują rozwiązać tytułową zagadkę. Wyśmienitą kreację stworzyła w osadzonych w latach 20. "Strzałach na Broadwayu" (1994) Dianne Wiest. W filmie "Jej wysokość Afrodyta" (1995) komentatorem relacji pomiędzy bohaterami (Allen i Mira Sorvino), autor uczynił antyczny chór grecki, którego członkowie pojawiali się na Manhattanie, a pod koniec śpiewali w rytm jazzu. We "Wszyscy mówią: kocham cię" (1996) swoimi umiejętnościami wokalnymi musieli popisywać się wszyscy aktorzy: obok samego Allena oraz Aldy, także Drew Barrymore, Goldie Hawn, Edward Norton, Julia Roberts, Tim Roth i Natalie Portman. Próbą zmierzenia się z wizerunkiem artysty okazał się film "Przejrzeć Harry'ego" (1997). Swoistą kontynuacją wątków podjętych blisko pół wieku wcześniej przez Federico Felliniego w "Słodkim życiu", portretem zblazowanej nowojorskiej śmietanki artystycznej był obraz "Celebrity" (1998).

W 1971 publikuje "Geting even", a także zaczyna swe poniedziałkowe występy z orkiestrą "New Orleans Funeral and Ragtime Orchestra" w "Michael's Pub" na Manahattanie. Barbara Kopple w swoim dokumencie "Wild Man Blues" rejestruje pierwsze tournee po Europie zespołu Allena.

Jest równiez autorem zbiorów opowiadań i esejów : "Bez piór" ("Without feathers") (1975); oraz "Skutki uboczne" ("Side effects") (1980). Wszystkie wymienione książki ukazaly sie w polskim przekładzie. Allen jest także autorem kilku sztuk teatralnych.

Wybrani aktorzy grający w Jego filmach:
Adrien Brody, Alan Alda, Alec Baldwin, Burt Reynolds, Charlize Theron, Christina Ricci, Dan Aykroyd, Danny DeVito, Debra Messing, Demi Moore, Diana Krall, Diane Keaton, Drew Barrymore, Gene Hackman, Glenn Close, Goldie Hawn, Helen Hunt, Hugh Grant, Jason Biggs, Jean-Paul Belmondo, Jodie Foster, John Malkovich, Julia Roberts, Leonardo DiCaprio, Louise Lasser, Madonna, Martin Landau, Martin Scorsese, Melanie Griffith, Mia Farrow, Natalie Portman, Nick Nolte, Orson Welles, Peter Sellers, Robin Williams, Sean Penn, Sigourney Weaver, Sydney Pollack, Tim Roth, Tracey Ullman, Treat Williams, Winona Ryder.

(źródło: europaeuropa.pl; onet.pl; stopklatka.pl)